Phan Xuân Sinh

Tác giả và tác phẩm

  • Trang

  • Thư viện

Archive for Tháng Năm, 2011

TIẾNG GỌI HỒN TIỀN KIẾP

Posted by phanxuansinh trên Tháng Năm 27, 2011

TIẾNG GỌI HỒN TIỀN KIẾP

nghe như có tiếng ai gọi
giữa sâu thẩm mênh mông
tiếng gọi đã từng đánh thức tâm can
xé tan màn đêm u tịch
xoáy sâu vào lòng người
như mũi nhọn chọc thủng trái tim
rách toan lồng ngực
đâ mấy mươi năm trời vẫn còn vang vọng
em có nghe chăng?
sông núi tả tơi, người người lẫn trốn
tiếng gọi rợn người kia từ đâu?
bên kia bờ vực hay trong lòng người
dưới hố sâu hay giữa đời thường nhật
tiếng gọi hồn tiền kiếp

ta đã lẫn trốn tới đây
giữa đám Mỹ đen, Mỹ trắng
chạy bằng marathon, đường dài hun hút
vẫn không tránh được
tiếng gọi kia
đánh thức ta giữa giấc ngủ nửa đêm
đuổi bắt ta bằng đôi mắt của tên sen đầm
tra trấn ta bằng đôi tay loài quỷ
cưởng bức  ta bằng cuộc làm tình ép buộc
và em như người chúng nhân, miễm cười

mấy chục năm ta lăn quay
tiếng gọi kia có lúc lơi, có lúc dồn dập
là tiếng uất ức
của người thân nghẹn trong cổ họng
là anh em đồng đội banh xác trên chiến trường
la cuộc chạy loạn chết dọc đường
là tù nhân khổ sai trong trại cải tạo
và nhiều, nhiều vô kể
không làm sao kể siết
như cực hình của chúa đóng đinh trên thập tự giá
tiếng gọi hồi tiền kiếp

này em,
làm sao em hiểu được
tiếng gọi kia
thôi thúc trong ta
ngọn gió có thể đổi chiều, bật tung gốc rễ
vẫn không xua đi tiếng gọi ghê hồn
vang dội trong lòng ta
những tiếng kêu vô vọng
đánh thức ta trong giấc ngủ
trôi lềnh bền trên căn phần nhục thể
làm rợn da người
tiếng gọi hồn tiền kiếp

Oakland, tháng 3 nam 1992
(trích từ Cung Ngữ)

Posted in THƠ MỚI | Leave a Comment »

NGÀY TRỞ LẠI QUÊ NHÀ 1994

Posted by phanxuansinh trên Tháng Năm 27, 2011

NGÀY TRỞ LẠI QUÊ NHÀ

ta bàng hoàng nhìn lại quê xưa
những cận cảnh xóa mờ trí nhớ
chiều bến sông có gì chia cách
nước lặng lờ ngoảnh mặt làm ngơ

vẫn nơi đây một thuở mong chờ
bước chân em nhẹ nhàng trên sỏi
nghe như nát cõi lòng nhung nhớ
chiếc hôn đầu gửi lại Nam Ô

cũng tận tình ghế đá mãi chờ
ghì chặt em vòng tay cứng ngắc
sợ để những ngày nào vụt mất
không còn em guốc nhịp trên đường

phố thức dậy một sớm tinh sương
ta lửng thửng chờ em trước ngõ
cửa đóng then cài còn ngủ trễ
em v ô tình làm khổ ta chi?

chẳng ngờ em bức áo ra đi
ta đần độn chẳng hề hay biết
mòn mỏi trông chờ em biền biệt
thiên hạ cười cuối mặt dị òm

nên bây giờ nhìn lại dòng sông
để thấy thấm tình kia mõi mệt
ta như chim tìm về tổ ấm
nhìn lại em tan nát một đời

vẫy tay chào Đà nẵng ta ơi
mừng biết mấy một ngày trở lại
mắt lơ láo làm sao tìm được
dấu tích ngày in dấu chân em

Đà nẵng, tháng 11/1994
(trích từ Cung Ngữ)

Posted in THƠ MỚI | Leave a Comment »

NHÌN TRĂNG

Posted by phanxuansinh trên Tháng Năm 27, 2011

NHÌN TRĂNG

đêm không ngủ ngẫm sự đời
qua bao nhiêu đoạn, cuộc chơi đã tàn
bên kia, đôi mắt nghút ngàn
giật mình thì đã tan hoang kiếp người
máu xương một thuở rụng rời
giữ làm chi nữa một thời điêu linh
uống với nhau chén cạn tình
cho quên đi cõi phù sinh ngập buồn
đời như những nhánh sông tuôn
tình như bôi mặt vở tuồng cách chia

nhìn quê đôi mắt đầm đìa
mấy mươi năm đã xa lìa cố hương
bạn bè ly tán tứ phương
bao phen muốn vượt dặm trường phân ngăn
chân mòn gót mỏi trở trăn
nhớ ai chỉ biết nhìn trăng tỏ lòng
như thuyền đắm giữa dòng sông
có kêu cứu cũng thân vong chốn nầy

Houston, tháng 6 năm 2010

Phan Xuân Sinh

Posted in THƠ MỚI | Leave a Comment »

NHÌN ĐẤT NƯỚC HỒI SINH

Posted by phanxuansinh trên Tháng Năm 27, 2011

NHÌN ĐẤT NƯỚC HỒI SINH

khi những viên đạn
biến thành những viên kẹo bọc đường
khi lưởi lê
biến thành lưởi liềm gặt lúa
khi nòng súmg
được nung thành lưởi cày
khi đoạn đường đắp mô
trở thành xa lộ
những ước mơ đơn giản của dân tôi
chưa bao giờ trở thành sự thật
thì đừng bao giờ mong gì
“sỏi đá sẽ thành cơm” *
những hoang đường còn hơn truyện cổ tích
được nhồi nhét vào đầu dân tôi
đất nước tôi hồi sinh như thế đó

được chắp vá
bằng mớ lý thuyết nhầy nhụa
bằng nghị quyết không tưởng
bằng những giáo điều củn cởn
và bằng những trấn áp vô cùng khắc nghiệt
người dân cúi đầu khuất phục
đất nước tôi hồi sinh như thế đó.

ngồi giữa vựa lúa mênh mông
nhưng suốt đời thiếu gạo
ngồi giữa ruộng muối bạt ngàn
nhưng vẫn thiếu mặn trong bữa cơm
cứ rêu rao chủ nghĩa anh hùng
mà bụng đói quanh năm
sẳn sàng thanh trừng người anh em
để được leo lên bức thang danh vọng
đạp lên đầu mọi người
để tranh dành quyền lực
đất nước tôi hồi sinh như thế đó.

niềm tự hào
khi nhìn đất nước đang hồi sinh
người dân ê chề ngao ngán
bởi bộ máy quyền lực
nghiền nát những ước mơ
dập tắt những ai đòi quyền sống
bịt miệng những người nói lên công lý
đất nước tôi hồi sinh như thế đó

Sài gòn, t8-8-1988
(trích từ Cung Ngữ)

Posted in THƠ MỚI | Leave a Comment »

THƯ GỬI CHO AI?

Posted by phanxuansinh trên Tháng Năm 27, 2011

THƯ GỬI CHO AI?

như tấp drap nhủ trên thây người
gió sồng sộc, rát mặt
em lầm lủi bước
dưới hàng cây trụi lá, trơ thân
tuyết đang nhẹ nhàng rơi xuống
nhạt nhòa, trắng xóa
bất tận dưới chân em
những cánh hoa tuyết vỡ tan
em còn dấu nụ cười
trong chiếc khăn phủ đầu
hay em đang tủi thân, khóc

đêm
những ngọn đèn vàng
soi trên mặt đường nhầy nhụa
người Mỹ đen già ôm cây kèn saxo
chơi những thanh âm rời rạc, blue
của một thời quá vãng lùi xa
người khách qua đường dừng lại, bỏ đi
trên chiếc mũ nỉ lật ngữa
vài đồng dollars ngậm ngùi phơ phát
một thời của em
một thời của ta
một thời với nhiều mất mác
cũng sẽ lùi xa, hun hút
cũng sẽ đi vào lãng quên

Boston,
những tháng mùa đông lạnh rợn người
mùa xuân tới
em mang hơi ấm tiền kiếp
của quê nhà
và em mang hơi thở nóng bỏng
của đêm tự tình
suốt một đời tận tuyệt
với những ước mơ
để làm chiếc gậy thần sống qua ngày
ngọn lửa em đang thắp lên
có đủ xua tan cái buốt giá tàn khốc
mà bao năm ta lạnh cóng chốn nầy
ta cảm tưởng
đủ để cuộc đời trở nên sung mãn
ta, em, Boston và mùa xuân

Boston, mùa xuân 2001
(trích ừ Cung Ngữ)

Posted in THƠ MỚI | Leave a Comment »

GỢI TÌNH

Posted by phanxuansinh trên Tháng Năm 27, 2011

GỢI TÌNH

qua vườn còn dấu chân ai
in trên lối nhỏ đượm vài chút hương
như là em trên chặng đường
bước đi hối hả sợ vương mây trời
để quên rớt lại tiếng cười
cho ta mò lượm ướp lời vào thơ

mà sao em cứ giả vờ
để thơ ta mãi dật dờ lượn quanh
vô tình hay em cố quên
để vần thơ rụng trước thềm chửa hay
chỉ cần em ngửa đôi tay
là thơ ta chất thêm đầy hồn em

Sài Gòn, 15-12-74

(trích từ Cung Ngữ)

Posted in THƠ MỚI | Leave a Comment »

GIÁNG SINH NĂM 2000

Posted by phanxuansinh trên Tháng Năm 27, 2011

GIÁNG SINH NĂM 2000

Chúa đúng hai ngàn tuổi
thấy chúa còn bảnh trai
ta vừa đúng năm hai
thấy ta già hơn chúa
đứng trên thập tự giá
chiên ngoan ngắm hình hài
mà ta chẳng còn ai
dù đi xuôi về ngược

giữa đời nhiều ô trọc
sống chết và trầm luân
nếm đủ mùi gian truân
chúa hơn gì ta được
Ju-da nhiều hơn nhặng
bán đứng kẻ hiền lương
chúa đứng giữa giáo đường
cũng lắc đầu ngao ngán

khi sinh chúa trần trụi
giữa mán lừa lặng thinh
đời chúa được hiển vinh
bằng phúc âm rao giảng
hai ngàn năm vẫn vậy
sao ta nhiều đổi thay
sống giữa cuộc bũa vây
oán thù quay tối mặt

cuối đời còn tất bật
chạy thục mạng xứ người
ngàn năm chúa vẫn cười
mà sao ta lại khóc
mấy chục năm lăn lóc
ta khổ hơn chúa nhiều
đứng giữa trời đăm chiêu
cúi đầu vinh danh chúa

Boston, Noel năm 2000
(trích từ Cung Ngữ)

Posted in THƠ MỚI | Leave a Comment »

LẦM BẦM CHƯỞI DỔNG

Posted by phanxuansinh trên Tháng Năm 27, 2011

LẦM BẦM CHƯỞI ĐỔNG

em bỏ ta đi giữa những ngày
bụi đường vướng mắt, mắt còn cay
bên kia sông, con đò vẫn đợi
bên nầy sông, mưa lất phất bay

em bỏ ta đi, rớt giữa tận cìng
con chim kêu cứu giữa không trung
mũi tên xuyên thấy tâm tiền định
máu đã hòa trong vết nhớ nhung

em bỏ ta đi giữa những người
bàng hoàng vây kín tuổi đôi mươi
thịt xương chồng chất lên thành núi
làm sao em, tìm được tiếng cười

em bỏ ta đi không chút ngại ngần
một đời khổ ải với trần thân
đã cuốn ta trên dòng sinh mệnh
chôn ngập ta giữa chốn bụi trần

em bỏ ta về đâu đêm nay
con đường tình lại còn rất dài
con mắt hằng đên đong đóng đợi
nhánh sông đời đã cắt thành hai

*

thì thôi, rặt. toàn đồ phản phúc
mẹ kiếp, một thời ta thất điên
rát cổ họng khô câu chưởi đổng
ngứa miệng lầm bầm thứ xỏ xiêng

Sài gòn, hè 1976
(trích từ Cung Ngữ)

Posted in THƠ MỚI | Leave a Comment »

CHỜ XUÂN, GIỮA PHỐ NGƯỜI

Posted by phanxuansinh trên Tháng Năm 27, 2011

CHỜ XUÂN, GIỮA PHỐ NGƯỜI

đợi mùa xuân, đứng bên đường
mà nghe trong cõi vô thường xót xa
hãy cho nhau lượng hải hà
thả hồn bay giữa bao la đất trời

không còn ai giữa phố người
mình ta với bóng trăng soi phủ đầu
đi về đâu, biết về đâu
đường trăng ngã xuống một màu tuyết in

dựa lưng góc phố mắt nhìn
ta đang bơi giữa muôn nghìn khát khao
mùa xuân đến, ngã nón chào
quay lưng cúi mặt nếp vào cội hoa.

Boston, xuân Tân Tỵ (2001)
(trích từ Cung Ngữ)

Posted in THƠ MỚI | Leave a Comment »

LÁ THƯ HOUSTON

Posted by phanxuansinh trên Tháng Năm 20, 2011

LÁ THƯ HOUSTON

Trong Lá Thư Houston mấy kỳ trước chúng tôi có nhắc đến một cây viết được bạn đọc yêu thích ở Houston. Kỳ này chúng tôi xin trân trọng giới thiệu tác giả Phan Xuân Sinh, cựu sĩ quan, thương binh Quân Đội Việt Nam Cộng Hòa, người đã có nhiều bài viết từ thập niên 1960, đã đoạt giải nhất về sáng tác thơ toàn thành phố Đà Nẵng lúc ông còn đang là học sinh Trung học.

Xin phép được dùng danh xưng “tác giả” hoặc “cây viết” vì tác giả Phan Xuân Sinh không tán thành danh xưng “văn sĩ/nhà văn” hay ”thi sĩ/nhà thơ” mà nhiều nhà phê bình đã gọi ông. Trong khuôn khổ giới hạn của Lá Thư Houston kỳ này, chúng tôi xin tường trình những nét nổi bật nhất về cây viết Phan Xuân Sinh. Mời qúy bạn đọc vào hai trang web www.phanxuansinh.net

www.phanxuansinh.com

để có thêm nhiều chi tiết rất thú vị.

Những tác phẩm chính của Phan Xuân Sinh (PXS) đã xuất bản có thể lược kê như sau:

Về văn xuôi: BƠI TRÊN DÒNG NƯỚC NGƯỢC,

SỐNG VỚI THỜI QÚA VÃNG, …

Về văn vần: KHI TÌNH ĐANG RU ĐỜI,

ĐỨNG DƯỚI TRỜI ĐỔ NÁT, …

Ngoài ra, tác giả PXS còn có nhiều bài viết thuộc nhiều thể loại khác nhau, đã đăng rải rác trên các nhật báo hay tạp chí, đặc san, từ trước năm 1975 ở VNCH và sau 1975 ở hải ngoại.

Một giáo sư đại học Mỹ là Tiến sĩ Christian G. Appy đã phỏng vấn tác giả PXS và đăng bài trả lời trong cuốn sách PATRIOTS, The Vietnam War Remembered From All Sides, Trang 25-27, Nhà Xuất bản Viking trong hệ thống Penguin Group, Inc., New York, năm 2003.

Trong một Lá Thư Houston trước đây chúng tôi có trích dẫn bài trả lời này của tác giả PXS thật là đầy tình tự dân tộc với phát biểu trung thực, ngay thẳng, không cộng sản mà cũng không giả hiệu quốc gia để trục lợi trên xương máu của binh sĩ Quân Đội Việt Nam Cộng Hoà.

Tiếc thay, một đôi người hẹp hòi, bè phái, qúa khích, đã có ác ý xuyên tạc thiện ý của tác giả PXS. Với tư cách là một bạn đọc khách quan, công bình, chúng tôi xin mạn phép nói thẳng rằng tác gỉa PXS là một cây viết yêu nước chân chính, đích thực, là một người Quốc Gia thật sự trong sáng.

Bây giờ mời qúy bạn đọc báo Văn Nghệ Tiền Phong xem bài bình phẩm về cuốn ĐỨNG DƯỚI TRỜI ĐỔ NÁT của Phan Xuân Sinh.

NguồnNguyễn Hàn Chung: Chim bỏ đàn xa xứ ôm nỗi nhớ tàn phai
By HoangHac • Mar 21st, 2011 • Category: Giới Thiệu Tác Giả & Tác Phẩm

Có người cho rằng mạch thơ trong Đứng dưới trời đổ nát của Sinh ít tung tẩy chữ nghĩa như một số bài thơ của anh sau này.Tôi không nghĩ thế ,đọc hết tập thơ ráng căng con mắt thấu thị nhìn vào trong vỉa từ thơ anh tôi cảm thấu trong nội hàm ẩn chứa nhiều phong vị .Trước tiên là phong vị cổ thi’’ta.Trời tây mỏi mắt-người Trời đông chau mày-hai phương mà như một –nào đâu người có hay’’(bên kia nỗi nhớ).Tứ thơ với những hình ảnh ước lệ ngựa hồ ,đất khách cố xứ ,chân mây sẽ khá cũ càng nếu anh không có những câu thơ khải truyền cho từ một tải trọng đời sống huyết tận ‘’khẽ chạm vào huyệt lộ-bỗng dưng người mất tăm’’’’bóng đè lên thân phận –ta đang chiêu hồn ai?).

NguồnNguyễn Hàn Chung: Chim bỏ đàn xa xứ ôm nỗi nhớ tàn phai
By HoangHac • Mar 21st, 2011 • Category: Giới Thiệu Tác Giả & Tác Phẩm

Đắm mình trong nguồn mạch văn chương khí khái hào sảng ngày trước 1975 anh có những bài thơ thấm đẫm hào khí, ngôn từ trong thơ nhắm vào đối tượng với tư cách ngôn từ thông thường ít nhiều còn mang tính tượng trưng nhưng mê đồ chữ nghĩa đã biến dị hiển lộ bản sắc cá nhân với những luận chứng ,luận cứ làm cơ sở của xúc cảm khẳng định lý tưởng hoài bão ôm ấp của mình (hầu chuyện cùng Ngũ Tử Tư)(một đoạn cho Kiều )(gặp lại bạn ta).Những bài thơ ngóng vọng cố hương của PXS theo tôi đã đạt tới cảnh giới thơ khả thơ phi thường thơ bởi lòng anh và hình tượng thơ đã hòa mạch vào nhau nói như lời Kim Thánh Thán ‘’chỗ mà lòng tới rồi bút bất tất phải tới nữa’’ .Ta hãy nhâm nhi vài ly chữ của Sinh“nửa đêm còn vọng tiếng ai-nghe oan hồn khóc bên tai rã rời-giật mình chỉ biết ngậm ngùi-
làm sao chia bớt với người nỗi đau’’(bay qua đời khói sương)
Câu thơ cuối cùng kết tứ cho đọan thơ dường như vô hình trung đã vận, đã mắc vào đời anh với niềm trăn trở làm sao gánh vác bớt nỗi đau bè bạn ‘’chìm sâu ngàn trùng’’ hoặc ‘’lây lất khốn cùng bến mê’’.(Và theo như tôi biết từ khi anh còn lăn lóc chốn chợ trời cố xứ hay sau khi lăn lộn kiếm được chút của nả xứ người bao bè bạn quê nhà đã được anh cưu mang ,đùm bọc mà anh giống như bậc hành giả dù viết cả một tập truyện ký mang mang hồi ức anh vẫn kín tiếng không hề thố lộ cùng ai)

Một số bài thơ trong ba tập thơ của anh nói như lời nhà thơ Trần Doãn Nho trong bài Vài suy nghĩ về ”sống với thời quá vãng’’ ‘’đã đi vào lòng độc giả với cái chất hiện thực chan hòa trong lối lý sự rất riêng ‘’cái lối lý sự giận dỗi lửa rơm mà hầu như bất cứ ông nhà thơ Quảng Nam kim cổ nào không mắc cũng là mang:‘’muốn may miệng những thằng láu cá-Bợ đỡ tung hô kẻ bất tài ‘’ ‘’khàn hơi chỉ mặt đứa gian manh-bán đứng anh em chơi trò lừa lọc-núp sau lưng đoạt cuộc tranh giành’’ Giận phường bội bạc , ngòi bút anh tung hoành rót về tứ phương để trút cơn phẫn hận chứ ngoài đời anh rất hiền, bạn bè chỉ thấy một PXS chưa hề nặng lời với ai kể cả những kẻ không ra gì…
Những bài thơ viết về vợ của anh rất chân thật và cảm động bởi nó không màu mè dối trá như một số nhà thơ khác .Hơn ai hết anh cảm thấu người bạn đời
là người ‘’cắn răng chịu đời khổ tận –u uất trong lòng-đắng cay chồng chất’’để ông nhà thơ tự thú ‘’ hư thân, bạt mạng ,cuồng ngông, hoang đàng’ ’lao tâm khổ tứ chơi cái trò phụng hiến con chữ mà con chữ hỡi ơi vĩnh viễn hay phù du nào ai biết ai hay.Mảng thơ viết về bạn của anh dàn trải trong nhiều bài thơ ‘’chén rượu tạ lòng bạn hiền-gặp lại bạn ta-nói chuyện với bạn hiền …’’thật sự bộc tỏ lòng anh với bạn’’ ta gióng chuông kêu lên tức tưởi-những oan hồn vất vưởng đâu đây-âm dương .cùng ngồi chung manh chiếu-bạn,thù .chia nhau chén rượu đầy..(nói chuyện với những bạn hiền )
Thơ PXS đặc dị ở chỗ có những câu anh viết rất trụi trần không câu nệ ngôn ngữ toàn dân hay khẩu ngữ nhưng vẫn có tính hàm súc cao,từng câu đều có tính độc lập nội tại, nhiều câu có chiều hướng hướng tới tính chất và cấu trúc của những cách ngôn(hầu chuyện cùng Ngũ Tử Tư)(đêm nằm nhớ Ức Trai)(nói chuyện với những người sinh vào thiên kỷ mới).
Đứng dưới trời đổ nát của PXS dù vẫn chưa thoát ra mô tip thơ ngất ngây hào khí vang bóng của lớp trai thời loạn một thời nhưng trong thơ anh trời đổ nát đã tái sinh với những hình tượng huyễn tưởng đan cài .Đọc thơ anh không chỉ những tên đồng thị thiên nhai luân lạc nhân , suốt đời vật vã- chạy vòng quanh kiếm tìm trên bước đời lưu lãng chúng ta hắt hiu lòng vọng nhớ những Giếng Bộng,Đò Xu cũ càng,một Cầu Vồng dốc ngược, bến phà Hà Thân đã chết mà những bè bạn quê nhà những kẻ đầu non cuối chợ,búa rìu bổ lên đầu lên cổ cũng tìm trong bóng chữ trong thơ PXS một chút bóng dáng an ủy
trong những năm tháng cuối đời.
Cái tài tình của nhà thơ Phan Xuân Sinh trong tập thơ Đứng dưới trời đổ nát là tuy vẫn bám vào các thể loại cấu trúc của truyền thống cũ nhưng lại nhằm vào những tầng sâu hơn của truyền thống để can dự vào các đề tài vĩnh cữu :tình yêu,quê hương, cái chết ,nỗi đau, niềm tin ,chiến bại… Và một điều đáng để những ai yêu quý thơ PXS lưu tâm là bất cứ dự cảm nào trong hình tượng thơ anh cũng bộc tỏ phong cách rất riêng của người nghệ sĩ không lẫn vào bất cứ nhà thơ hải ngoại nào .Phải chăng đây chính là bản lai chân diện mục của hồn thơ Phan Xuân Sinh!..
Viết tại Lầu Cây khế -Houston Texas
Tác giả:
Nguyễn Hàn Chung
Tháng 10/2009

Và sau đây là quan niệm về THƠ của tác giả PHAN XUÂN SINH:

QUAN NIỆM VỀ THƠ

Phan Xuân Sinh
trả lời Lê Bảo Hoàng

Câu hỏi thật đơn giản mà cũng thật khó. Khi chưa có ai đặt cho tôi câu hỏi nầy, thì trong đầu tôi “chẳng có quan niệm” gì cả, thơ miễn sao làm cho hay thì được rồi. Thế nhưng cái khó của người làm thơ là làm sao mình biết được thơ mình hay? Một nhận định khách quan thường phải do người đọc nhận xét. Tâm lý chung chung người làm thơ nào dù mới chập chững, cũng đều cho rằng thơ của mình thuộc thiên hạ đệ nhất. Không thể nào dở được, nếu ai chê thì người đó ganh ghét, hoặc lòng dạ hẹp hòi. Chứ mình thì không thể nào chấp nhận thơ mình dở được. Cái mâu thuẩn đáng ghét đó chính là cái nguyên nhân tạo nên những nhà thơ, họ lầm lì sáng tác, chai mặt sáng tác, bất kể búa rìu dư luận. Bài thơ sau hay hơn bài thơ trước, bước đi lúc đầu chập chững, nhưng về sau vững vàng. Họ làm mãi, trau chuốt dần dần, sửa tới sửa lui, câu kéo không còn lòng thòng mà trở thành cô đọng. Ðúng là văn ôn võ luyện. Thơ không thuộc loại tuyệt phẩm, thì ít ra cũng thuộc loại hay. Sự thành công của những người nầy, rất ít trong giới cầm bút. Những người làm thơ hay phần đông họ có năng khiếu. Bài thơ của họ chào đời được đón nhận ngay. Họ được ưu đãi và trọng vọng.

Tôi không thuộc vào hai lớp người trên, không có cái khiếu làm thơ, khi đọc thơ của thiên hạ tôi thấy những điều tôi nghĩ, họ đã nói giùm tôi hết rồi, mà lại nói hay hơn những điều tôi nghĩ. Tôi không nhẫn nhục can đảm ngồi lì để trau chuốt từng chữ, từng ý, như những người không có năng khiếu nhưng biết học hỏi, biết nhận thức. Nên tôi ngại không dám viết. Trong đời sống thường nhật không dễ gì đọc được những bài thơ vừa ý, số nầy ít ỏi quá. Thường thì đọc các bài thơ lẩm cẩm thì nhiều. Buồn tình tôi ngồi làm thơ cho mình tự đọc chơi, dần dần trở thành thói quen. Tôi thì làm thơ “phang” đại, tới đâu thì tới, không giống ai hết. Nói lên cái ý của mình muốn nói. Gửi gấm chút tâm sự, chút lòng mình ao ước. Nên thơ tôi cục mịch, chữ nghĩa rẻ rúng, không chắt lọc, không cao siêu. Thơ của tôi dành cho những người dễ dãi đọc chơi rồi bỏ qua. Còn đối với những người khó tính, thì họ không chấp nhận loại thơ như thế nầy. Loại thơ bình dân, không cân não, không trí tuệ.

Cho nên quan niệm về thơ của tôi cũng thật đơn giản. Thơ phải dễ hiểu, chữ dùng đơn giản, ý thơ đâu đó rõ ràng. Tôi biết thơ mà như vậy thì không “thơ mộng” chút nào. Thế nhưng quen rồi không đổi được, cái quan niệm cổ lỗ sỉ nầy đã trở thành một cái rãnh quá sâu, không sao khỏa lấp được. Kính mong quí độc giả lượng thứ cho.

Ðối với tôi thói quen thì có, còn kinh nghiệm thì không. Bởi lẽ làm thơ đối với tôi như một trò chơi, một trò chơi không cần phải có đối thủ hoặc người đồng hành. Sống ở nước người tìm một người chơi những trò chơi khác với mình thì quá khó, ai cũng bận bịu công chuyên, chưa đến tuổi hưu trí để ngồi tán gẫu cả ngày. Thôi thì chơi thơ vậy. Tôi chỉ còn chập chững, chưa có chút kinh nghiệm nào khi làm thơ, cho nên không tiện đề cập đến cái “kinh nghiệm”. Thói quen thì như thế nầy, không biết có nên gọi là thói quen hay không? Khi công việc bề bộn, thì tự nhiên muốn làm thơ. Mấy người bạn của tôi hay nói đùa rằng ” đó là lý do trốn tránh công việc”. Còn tôi thì cho rằng căn thẳng với công việc, nên “thơ” tự nhiên đến để làm thư giản tinh thần, nếu không có thơ chắc điên mất. Trước đây tôi có một hiệu buôn nhỏ, bên cạnh máy tính tiền tôi đứng, bao giờ tôi cũng đặt sẵn một tờ giấy trắng và một cây bút. Khi khách vừa vắng vắng là tôi làm được vài câu thơ. Thế là tôi đi ngược với anh Luân Hoán, đọc ở đâu đó lâu rồi chị Lý vợ anh thổ lộ cho biết, anh Luân Hoán khi làm thơ nằm trên giường. Còn tôi thì làm thơ phải đứng. Nói cho vui vậy chứ tôi chẳng có thói quen nào hết, lúc ngồi trên xe đậu ở parking chờ vợ đi chợ, chẳng biết làm gì lấy viết làm vài câu thơ để đó. Vài tháng sau vô tình tìm được móc ra làm tiếp. Vài ba tháng có khi không làm được bài thơ nào, nhưng cũng có lúc một tháng làm được vài bài. Tôi lái xe mà miệng lấp nhấp là bà xã tôi biết tôi đang bị thơ hành, bà vội vàng lấy tập vở ghi một vài câu tôi đọc. Nửa đêm ngủ không được, nhè nhẹ ra ngoài phòng khách ngồi làm thơ, nhiều khi chẳng rặng ra được câu nào. Thơ thì làm nhiều, nhưng vài ba ngày đọc lại thấy không giống ai đành xé bỏ, số lượng xé bỏ nhiều hơn gấp bội số lượng giữ lại. Một năm chỉ được vài ba bài trình làng xóm cho vui, cho nên tôi rất phục những người làm thơ nhanh và nhiều. Ngoài chuyện làm thơ, thỉnh thoảng tôi cũng hay viết truyện, tùy bút v.v… Có lẽ viết văn xuôi dễ dàng hơn làm thơ. Thơ đòi hỏi phải có cảm hứng thì mới làm được, còn văn thì không cần điều nầy. Hình thành được cốt truyện trong đầu, thì bất cứ lúc nào đặt bút xuống cũng viết được.

Phan Xuân Sinh

Kính chào tạm biệt qúy bạn đọc, và xin hẹn tái ngộ trong LÁ THƯ HOUSTON kỳ tới.

Đào Phan Lưu

Posted in Nhận Xét và Phê Bình | Leave a Comment »

QUAN NIỆM VỀ THƠ

Posted by phanxuansinh trên Tháng Năm 17, 2011

QUAN NIỆM VỀ THƠ

Phan Xuân Sinh
trả lời Lê Bảo Hoàng

Câu hỏi thật đơn giản mà cũng thật khó. Khi chưa có ai đặt cho tôi câu hỏi nầy, thì trong đầu tôi “chẳng có quan niệm” gì cả, thơ miễn sao làm cho hay thì được rồi. Thế nhưng cái khó của người làm thơ là làm sao mình biết được thơ mình hay? Một nhận định khách quan thường phải do người đọc nhận xét. Tâm lý chung chung người làm thơ nào dù mới chập chững, cũng đều cho rằng thơ của mình thuộc thiên hạ đệ nhất. Không thể nào dở được, nếu ai chê thì người đó ganh ghét, hoặc lòng dạ hẹp hòi. Chứ mình thì không thể nào chấp nhận thơ mình dở được. Cái mâu thuẩn đáng ghét đó chính là cái nguyên nhân tạo nên những nhà thơ, họ lầm lì sáng tác, chai mặt sáng tác, bất kể búa rìu dư luận. Bài thơ sau hay hơn bài thơ trước, bước đi lúc đầu chập chững, nhưng về sau vững vàng. Họ làm mãi, trau chuốt dần dần, sửa tới sửa lui, câu kéo không còn lòng thòng mà trở thành cô đọng. Ðúng là văn ôn võ luyện. Thơ không thuộc loại tuyệt phẩm, thì ít ra cũng thuộc loại hay. Sự thành công của những người nầy, rất ít trong giới cầm bút. Những người làm thơ hay phần đông họ có năng khiếu. Bài thơ của họ chào đời được đón nhận ngay. Họ được ưu đãi và trọng vọng.

Tôi không thuộc vào hai lớp người trên, không có cái khiếu làm thơ, khi đọc thơ của thiên hạ tôi thấy những điều tôi nghĩ, họ đã nói giùm tôi hết rồi, mà lại nói hay hơn những điều tôi nghĩ. Tôi không nhẫn nhục can đảm ngồi lì để trau chuốt từng chữ, từng ý, như những người không có năng khiếu nhưng biết học hỏi, biết nhận thức. Nên tôi ngại không dám viết. Trong đời sống thường nhật không dễ gì đọc được những bài thơ vừa ý, số nầy ít ỏi quá. Thường thì đọc các bài thơ lẩm cẩm thì nhiều. Buồn tình tôi ngồi làm thơ cho mình tự đọc chơi, dần dần trở thành thói quen. Tôi thì làm thơ “phang” đại, tới đâu thì tới, không giống ai hết. Nói lên cái ý của mình muốn nói. Gửi gấm chút tâm sự, chút lòng mình ao ước. Nên thơ tôi cục mịch, chữ nghĩa rẻ rúng, không chắt lọc, không cao siêu. Thơ của tôi dành cho những người dễ dãi đọc chơi rồi bỏ qua. Còn đối với những người khó tính, thì họ không chấp nhận loại thơ như thế nầy. Loại thơ bình dân, không cân não, không trí tuệ.

Cho nên quan niệm về thơ của tôi cũng thật đơn giản. Thơ phải dễ hiểu, chữ dùng đơn giản, ý thơ đâu đó rõ ràng. Tôi biết thơ mà như vậy thì không “thơ mộng” chút nào. Thế nhưng quen rồi không đổi được, cái quan niệm cổ lỗ sỉ nầy đã trở thành một cái rãnh quá sâu, không sao khỏa lấp được. Kính mong quí độc giả lượng thứ cho.

Ðối với tôi thói quen thì có, còn kinh nghiệm thì không. Bởi lẽ làm thơ đối với tôi như một trò chơi, một trò chơi không cần phải có đối thủ hoặc người đồng hành. Sống ở nước người tìm một người chơi những trò chơi khác với mình thì quá khó, ai cũng bận bịu công chuyên, chưa đến tuổi hưu trí để ngồi tán gẫu cả ngày. Thôi thì chơi thơ vậy. Tôi chỉ còn chập chững, chưa có chút kinh nghiệm nào khi làm thơ, cho nên không tiện đề cập đến cái “kinh nghiệm”. Thói quen thì như thế nầy, không biết có nên gọi là thói quen hay không? Khi công việc bề bộn, thì tự nhiên muốn làm thơ. Mấy người bạn của tôi hay nói đùa rằng ” đó là lý do trốn tránh công việc”. Còn tôi thì cho rằng căn thẳng với công việc, nên “thơ” tự nhiên đến để làm thư giản tinh thần, nếu không có thơ chắc điên mất. Trước đây tôi có một hiệu buôn nhỏ, bên cạnh máy tính tiền tôi đứng, bao giờ tôi cũng đặt sẵn một tờ giấy trắng và một cây bút. Khi khách vừa vắng vắng là tôi làm được vài câu thơ. Thế là tôi đi ngược với anh Luân Hoán, đọc ở đâu đó lâu rồi chị Lý vợ anh thổ lộ cho biết, anh Luân Hoán khi làm thơ nằm trên giường. Còn tôi thì làm thơ phải đứng. Nói cho vui vậy chứ tôi chẳng có thói quen nào hết, lúc ngồi trên xe đậu ở parking chờ vợ đi chợ, chẳng biết làm gì lấy viết làm vài câu thơ để đó. Vài tháng sau vô tình tìm được móc ra làm tiếp. Vài ba tháng có khi không làm được bài thơ nào, nhưng cũng có lúc một tháng làm được vài bài. Tôi lái xe mà miệng lấp nhấp là bà xã tôi biết tôi đang bị thơ hành, bà vội vàng lấy tập vở ghi một vài câu tôi đọc. Nửa đêm ngủ không được, nhè nhẹ ra ngoài phòng khách ngồi làm thơ, nhiều khi chẳng rặng ra được câu nào. Thơ thì làm nhiều, nhưng vài ba ngày đọc lại thấy không giống ai đành xé bỏ, số lượng xé bỏ nhiều hơn gấp bội số lượng giữ lại. Một năm chỉ được vài ba bài trình làng xóm cho vui, cho nên tôi rất phục những người làm thơ nhanh và nhiều. Ngoài chuyện làm thơ, thỉnh thoảng tôi cũng hay viết truyện, tùy bút v.v… Có lẽ viết văn xuôi dễ dàng hơn làm thơ. Thơ đòi hỏi phải có cảm hứng thì mới làm được, còn văn thì không cần điều nầy. Hình thành được cốt truyện trong đầu, thì bất cứ lúc nào đặt bút xuống cũng viết được.

Phan Xuân Sinh

Posted in Phỏng Vấn | Leave a Comment »

NGÀY RỜI QUÊ

Posted by phanxuansinh trên Tháng Năm 9, 2011

NGÀY RỜI QUÊ

khi tôi đặt chân lên máy bay
là tôi biết kể từ đây tôi rời quê vĩnh viễn
như nước xa nguồn
biết bao giờ trở lại?
mà nếu có trở lại, có còn là quê của tôi?.

tôi sinh ra và lớn lên từ đấy
những hạt gạo chắt chiu thời khốn khó
cơm ghế khoai ăn không đủ no
tôi còm cõi lớn lên thiếu dòng sữa mẹ
chân đất bụng rau
áo rách quanh năm
tôi, đứa bé nghèo với lòng chân thật
tôi vẫn yêu quê tha thiết
không có nơi nào đẹp bằng quê tôi

ngày tôi biết yêu
em mang đến cho tôi nụ hôn đầu đời
em vút ve tôi như một đứa bé
em cho tôi ngâm viên kẹo mùi vị khác nhau
đắng-cay-ngọt-bùi
và cuối cùng là lừa lọc
nhưng dù thế nào tôi vẫn chân thật yêu em
và cũng chính em
cho tôi biết sự phản trắc như thế nào

trong những ngày chinh chiến
tôi lặng lội vượt suối băng rừng
đất nước khao khát hòa bình
như người đi trên sa mạc cần nước
hai bên điên cuồng lao vào nhau
như hai võ sĩ thượng đài đánh cho đến chết
và tôi ngả quỵ trên mảnh đất quê hương
trở thành một phế nhân
bởi lằn đạn của người anh em bên kia

rồi ngày hòa bình  đã tới
người thắng trận mang những học thuyết xa vời
gieo rắc vào lòng người sự căm hờn
bằng những cuộc trả thù kinh khiếp
bằng những dối trá, ngụy ngữ
bằng những luận điệu sắt máu,
dân tôi cúi đầu khấc phục
sống trong lầm than
những làn sóng người bỏ nước ra đi
bất kể những hiểm nguy chờ chực

tôi đã sống một thời như thế
mất tất cà
tuổi trẻ, ước mơ, tình yêu và cả niềm tin
tôi sống như một người không tim không óc
chỉ có sợ
tôi vẫn giữ cho mình làm một người tử tế
dù quê tôi lầm than
sống giữa bầy thú giữ
tôi vẫn một lòng yêu thương

hôm nay tôi rời quê hương
là biết khó có ngày trở lại
tôi quỳ xuống “tạ lỗi”
như một khẩn cầu, trước khi vĩnh viễn rời xa.

Philadelphia, tháng 6/1990
San Francisco, tháng 7/1992

Posted in THƠ MỚI | Leave a Comment »

VƯỜN KHÔNG CÓ HOA

Posted by phanxuansinh trên Tháng Năm 7, 2011

VƯỜN KHÔNG CÓ HOA

một lần qua vườn nhà em
vườn không có hoa, chỉ có nắng
và chỉ có em trên bậc thềm
tôi thấy đầy hương thơm trong gió

hoa và em có gì khác nhau
nắng buổi trưa thêm chút gay ghắt
sao mắt tôi chìm trong sắc màu
lòng tôi cứ chìm trong ngây ngất

em không nói, chỉ thấy em cười
hoa của vạn hoa đang đua nở
em tưới lên vườn màu xanh tươi
em tưới lên lòng tôi hớn hở.

4/2011

Posted in THƠ MỚI | Leave a Comment »

THĂM LẠI ĐẤT NƯỚC

Posted by phanxuansinh trên Tháng Năm 5, 2011

THĂM LẠI ĐẤT NƯỚC

gần hai mươi năm sau tôi mới trở về
thăm lại đất nước tôi một lần cho biết

nhà cao hơn, cửa rộng hơn
xe cộ nhiều hơn
đường xá to hơn
người chen lấn người trên đường phố
hơn ba mươi năm hòa bình
sao tôi thấy người dân tôi vẫn khổ
thấp thoáng trong bồn binh Sài Gòn
cảnh dân tôi đội đơn thưa kiện
dưới nắng mưa
mà cửa công quyền cứ đóng
những mảnh áo tả tơi
ngồi bên lề đường xó chợ
ngữa mặt kêu trời không thấu
mất đất, mất nhà. Ai cướp của họ đây?

tôi vẫn còn thấy những người
nhân danh vô sản
sống xa hoa trên những đồng bạc của nhân dân
đi xe hơi dời mới
sống trong những căn biệt thự giàu sang
ai đã cho họ quyền hành lắm thế?
gây biết bao phẩn nộ
tạo ra nhiều bất công
xã hội băng hoại
đạo đức học đường xuống cấp
than oán đầy trời
kêu la rợp đất

sao tôi vẫn thấy đói nghèo cùng khắp
bên cạnh những cảnh giàu sang
như hai thái cực
những tiếng nói lương tâm cất lên
đều bị dập tắt
ra rả một chiều ca tụng đảng quang vinh
mà sao thấy đắng ngang cổ họng
dối trá cứ rập khuôn
bưng bít, ca tụng những điều nghịch lý
dân chủ, tự do một món hàng xa xỉ
như nằm mơ một thiên đường
không bao giờ hiện thực
người dân tôi cứ mơ để sống
mấy chục năm vẫn y nguyên bổn cũ
“bục công an dựng giữa tim người”
như Trần Dần làm thơ đối kháng

tôi về đi thăm cùng khắp
khiến tôi phải sợ
những quyền uy tùy tiện
chận ngay yết hầu để khỏi bật ra tiếng nâc
dân tôi, cúi đầu khuất phục
đi thăm quê nhà mà lòng sôi sục
biết tỏ cùng ai
nói lên uất ức
mà người dân bao năm chôn kín dưới đáy lòng.

tôi, kẻ tha hương
bất lực trước cái ác mà không làm gì được

Phan xuân Sinh
(ngày trở qua Mỹ 13/3/2008)

Posted in THƠ MỚI | Leave a Comment »

CÓ MỘT THỜI NHƯ THẾ

Posted by phanxuansinh trên Tháng Năm 5, 2011

CÓ MỘT THỜI NHƯ THẾ

hãy ngồi xuống đây, ngồi xuống đây cùng ta
để nghe ta kể
đất nước ta có một thời như thế

về cuộc đời, về kiếp người như giun, như dế
sống bên lề như một bóng ma
những niềm tin hũy diệt
những lao khổ đày đọa xác thân
những cực hình đánh thức lương tâm
nghe qua đều sửng sốt
khi loài người nhân danh học thuyết
thì phải quên đạo đức, lời dạy thánh hiền
đào hố sâu, đậy nắp lương tâm
khai mở hận thù, dối trá.

thế nhưng vẫn không có chi dễ sợ
bằng lòng người đổi thay
một sớm, một chiều, quay lưng dối gạt anh em
tìm miếng ngon béo bở
đạp lên xác người khác để yên thân
lừa dối nhau để sống

đất nước ta có một thời như thế
bôi mặt tố nhau
toàn phường dối trá

Sài Gòn, chuẩn bị đi Kinh Tế Mới, tháng 7/1978.
Phan xuân Sinh

Posted in THƠ MỚI | Leave a Comment »